Stadshout Kennemerland

In de Haarlemmer Kweektuin, een groene oase vlakbij het centrum van de stad, is Stadshout Kennemerland gevestigd. In de werkplaats op de voormalige stadskweektuinen is meubelmaker Bart Hogers een tafelblad van lokaal gekapt hout aan het afwerken. Zijn echtgenote Isabelle Wisse (juriste)overlegt met een jobcoach over een stageplaatsen voor leerlingen.boom=picknicktafel

Tweede leven

Als ik aankom bij de werkplaats schijnt de zon en vogels zijn druk in de weer. Vroeger werden op dit terrein de bomen gekweekt om de stad van groen te voorzien. De kwekerij is vertrokken en een stichting is bezig het gebied om te vormen. Niet alleen tot een aangenaam stadspark, maar ook tot een centrum van en voor duurzaamheid. De kassen en andere gebouwen op het terrein zullen in de toekomst  gevuld worden met bedrijven die passen in de duurzame visie van het park.

Een van de eerste bedrijven die zich er heeft gevestigd is Stadshout Kennemerland. Hier wordt lokaal gekapt hout tot meubels en gebruiksvoorwerpen verwerkt. Isabelle prijst zich gelukkig met deze prachtige plek in het groen waar hun bedrijf zo goed past. “De kweektuin is echt de beste werkplek ever”.

Het verhaal van Stadshout Kennemerland begint jaren geleden in Amsterdam. Zwager Crisow von Schulz is meubelmaker in de Amsterdamse Pijp. Als zijn overbuurvrouw de grote kastanje in haar achtertuin laat kappen, biedt ze hem de boom aan. Een idee is geboren. Crisow informeert bij de gemeente hoeveel bomen  jaarlijks in de stad gekapt worden. Het blijken er een paar duizend. Er wordt een overeenkomst gesloten en voortaan verdwijnen de bomen niet meer in de versnipperaar, maar krijgen een tweede leven als meubels of in projecten in de stad of voor scholen. Het eerste Stadshout is een feit.

Stadshout Kennemerland

Twee jaar later beginnen Bart en Isabelle de stichting Stadshout Kennemerland. Overleg met de gemeente Haarlem levert helaas niets op en ze besluiten het hout in te kopen bij lokale boomverzorgers. Hiermee hebben ze de garantie dat het hout in elk geval uit de regio komt. Prijstechnisch is het wel een ander verhaal en naast de stichting wordt een commercieel bedrijf opgericht.

WoodmizerVoor het verzagen van de gekapte bomen huren ze een mobiele zager in. Die koppelt een zaag achter een vrachtwagen en kan zo zagen op de plek waar de bomen liggen. Dit maakt het transport van het hout een stuk eenvoudiger. Ter plekke worden de bomen tot planken verzaagd en aan het einde van de dag gaan de planken op de vrachtwagen mee naar de droogkamer. Af en toe wordt hout ook verzaagd door de Haarlemse houtmolen de Eenhoorn. Aangezien deze draait op vrijwilligers en windkracht is het onmogelijk al het hout daar te laten verzagen.

 

Waaibomen kistgrafkist

In de werkplaats wordt het hout verwerkt tot meubels voor binnen en buiten, snijplanken,fietskratjes, balken en planken en zelfs grafkisten. Niet alle bomen die gekapt moeten worden zijn voor alle doelen geschikt. Op zoek naar een bestemming voor waaihout ontstond het idee voor de Kennemer Kist. Natuurbegraafplaatsen stellen als voorwaarde dat een kist volledig vergaat, er mag niets van over blijven. Het hout van deze kist vergaat snel, er komt geen schroef aan te pas en de bekleding aan de binnenzijde is van linnen of hennep, gemaakt in een sociale werkplaats.  In Amstelveen is een kist van Amstelveens hout te zien in de etalage van Yarden.

De onbehandelde,  volledig afbreekbare kist past helemaal in de visie van Bart en Isabelle. Alle producten van Stadshout zijn volledig recyclebaar. Meubels worden in principe onbehandeld geleverd en soms op verzoek van de klant met natuurlijke olie bewerkt.

Verbindende kracht

Isabelle is bezig met het opzetten van een sociaal traject. Ze vertelt: “We proberen alle werk dat zich daarvoor leent beschikbaar te maken voor jongeren met een sociale indicatie. We werken al met wajongers en de eerste stageplaatsen voor scholieren in het voortgezet speciaal onderwijs zijn inmiddels een feit”. Zelfs het afvalhout krijgt een maatschappelijke bestemming. Een deel gaat naar Natuur en Milieu Educatie (ook gevestigd op het terrein) waar er insectenhotels en vogelkastjes van gemaakt worden. Wanneer zij voorzien zijn gaat de rest naar sociale werkplaatsen.

Ze barsten van de ideeën en komen tijd te kort om alles te doen wat ze zouden willen. Inmiddels is er een eigen meubellijn in wording, wordt er gewerkt aan Stadshout Rotterdam en is Nederlands-Hout opgericht dat houten vloeren en dakbeschotten produceert, gemaakt van, vanzelfsprekend, Nederlands hout. De website hiervan gaat binnenkort online.

Rondom Stadshout ontstaan allerlei lokale samenwerkingsverbanden, onder andere met ambachtelijke producenten. Zo wordt al het smeedwerk voor de meubels van de Haarlemse vestiging gemaakt door smederij Felix en levert  zeilmakerij Stroobach waterdichte kussens. Een sappenbar in het centrum heeft stadshouten meubilair en verkoopt de snijplankjes. Ontwerpers komen om hun ideeën vorm te laten geven, meubelmakers zijn blij met het mooie hout van oude bomen en consumenten vallen voor  de mooie producten en het solide verhaal erachter.keuken

Inmiddels zijn in de omgeving drie keukens van lokaal hout geplaatst. In een showroom vlakbij de Kweektuin kwam een vierde exemplaar te staan. De laatste schroef was nog niet vastgedraaid of hij was verkocht. Zo blijven de bomen in de stad.

De kleinschalige manier van produceren van Stadshout zie je logischerwijs wel terug in de prijzen. Maar het hout waarmee hier gewerkt wordt is dan ook niet te vergelijken met dat van de bouwmarkt. Vaak is het hout van oude bomen, iets heel anders dan hout uit productiebos. En ook zonder allerlei keurmerken weet je dat het verantwoord hout is, omdat je weet waar het vandaan komt. Klanten die vallen voor de prachtige uitstraling van de tafelbladen, maar de prijs een bezwaar vinden, kunnen sinds kort ook terecht voor een doe-het-zelf pakket van geschaafde planken. Wie een beetje handig is kan hiermee zijn eigen tafel in elkaar zetten.

Toekomstwensen

copyright Sytske

copyright Sytske van Gilse

Nog steeds zouden ze het liefst de bomen uit Haarlem en omliggende gemeenten gebruiken. Met de kaplijst van de gemeente erbij kan dan precies de herkomst van het hout aangeven worden. Voor veel meubelmakers en consumenten is dat een bijzondere toegevoegde waarde. Daarnaast levert lokaal hout simpelweg minder zwaar wegtransport op.

Op de verlanglijst staat verder de verduurzaming van het energiegebruik. Het drogen van hout kost ongelofelijk veel energie voor warmte. Hiervoor zouden ze graag gebruikmaken van restwarmte van bijvoorbeeld een biovergistingsinstallatie. Een plek aan de rand van de stad, vlak bij het lokale afvalverwerkingsbedrijf, zou ideaal zijn om het hout te laten drogen. De werkplaats moet in de toekomst gaan draaien op energie die in de Kweektuin zelf door middel van zonnepanelen wordt opgewekt.

En natuurlijk dat alle bomen die in Nederland om moeten gered worden van de versnipperaar!

Komende zondag ( 22-2-15) is de grafkist van Stadshout Kennemerland te zien bij VPRO’s Tegenlicht.

Voor informatie en contact: http://www.facebook.com/stadshoutkennemerland

Voor informatie over de Haarlemmer Kweektuin: www.haarlemmerkweektuin.nl

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

De volgende HTML-tags en -attributen zijn toegestaan: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>